Cenne wsparcie w stresie i lęku

Poza klinicznymi oczywistościami, liczne badania naukowe potwierdziły metodę Tomatisa jako skuteczną technikę wsparcia w lęku i depresji.

W medycynie i psychologii stresem nazywa się każdą przyczynę (fizyczną, chemiczną, psychiczną itd.) zdolną wywierać na organizm — przez działanie przedłużone — szkodliwy bodziec, wywołujący wynikającą z niego reakcję. Pod tym samym mianem oznacza się również — i w tej formie termin jest najbardziej znany — psychofizyczną odpowiedź na bodźce stresogenne. Każda osoba reaguje następnie inaczej wobec tego samego potencjalnie stresującego wydarzenia. Nasza historia i jakość naszego słuchania odgrywają decydującą rolę w regulacji owej odpowiedzi.

Tomatis a lęk

Program metody Tomatisa jako wsparcia w lęku skupia się na dwóch znaczących obszarach związanych z emocjami.

Jednym z nich jest wzgórze. Chodzi o masę nerwową położoną na poziomie podkorowym, będącą rezerwuarem wszelkich napięć — zwłaszcza tych wywołanych problemami relacyjnymi. Gdy wzgórze jest przeciążone napięciami, stawia nadmierny opór nowym informacjom, by uniknąć ich możliwego przebudzenia dawnych traumatów. Powoduje to jednak, że informacja może docierać do kory w sposób osłabiony, a nawet zniekształcony — co podtrzymuje stan nieadekwatnej czujności i poczucie niepewności.

Autonomiczny układ nerwowy składa się z dwóch dopełniających się części:

układ współczulny, którego zadaniem jest zarządzanie reakcjami w obecności czynników stresogennych — na przykład w razie ataku: działanie lub ucieczka;
układ przywspółczulny, działający na rzecz odzyskiwania energii poprzez sen, odpoczynek, czynność trawienną.

Wcześniej widzieliśmy, że gałąź układu przywspółczulnego — nerw błędny — dochodzi aż do błony bębenkowej, czyniąc tym samym z percepcji akustycznej wrażliwy biegun regulacji neurowegetatywnej. Lepsze napięcie błony bębenkowej uzyskane dzięki treningowi słuchania powoduje osłabienie pobudzenia nerwu błędnego, a odruchowo — przywrócenie równowagi między układem współczulnym a przywspółczulnym.

Wyraźniejsza i ulepszona percepcja wysokich częstotliwości oraz regulacja nerwu błędnego są dwoma najważniejszymi punktami uderzenia — choć nie jedynymi — pracy z Oreille Électronique nad lękiem i naszą równowagą emocjonalną. Nie należy lekceważyć faktu, że ulepszona percepcja siebie i świata zewnętrznego pozwala naszemu układowi nerwowemu postrzegać otoczenie jako mniej agresywne i mniej groźne.

Korzyści z seansów metody Tomatisa w lęku można streścić w następujący sposób:

wzmocniona reakcja relaksacyjna;
poprawa równowagi emocjonalnej;
zmniejszenie objawów związanych z lękiem;
większa otwartość i lepsza reaktywność na inne interwencje terapeutyczne, jeśli są konieczne.

Badania prowadzone w klinikach i instytutach uniwersyteckich dowiodły skuteczności metody Tomatisa w obniżaniu stanu lękowego.

Profesor Du Plessis, z Wydziału Psychologii Uniwersytetu w Potchefstroom w Afryce Południowej, zbadał wpływ reedukacji słuchania na dwudziestu studentów uniwersyteckich z lękiem. Połowa z nich otrzymała trzydzieści godzin seansów z Oreille Électronique. Druga połowa stanowiła grupę kontrolną. W teście końcowym poziom lęku grupy Tomatisa zmniejszył się statystycznie istotnie w porównaniu z grupą kontrolną.

Zjawisko zmniejszenia lęku oraz efekt relaksacji uzyskany dzięki seansom Tomatisa były również badane u grup kobiet w ciąży na oddziałach położniczych szpitala w Vesoul i szpitala Foch w Suresnes we Francji. W obu placówkach poziom lęku, mierzony skalą oceny lęku Hamiltona, obniżył się bardzo znacząco u kobiet, które przeszły trening słuchania.

Doktor Klopfenstein, ordynator oddziału ginekologii Kliniki Uniwersyteckiej w Vesoul, który kierował badaniem, w swych konkluzjach donosi, że metoda Tomatisa obniża poziom lęku rodzących z bezpośrednim wpływem na rozwarcie i odprężenie. Poród przebiega prościej i szybciej, a kobiety czują się lepiej we własnej skórze i z własnym ciałem.

Tomatis a depresja

Depresja jest obniżeniem tonu nastroju z różnych przyczyn. Uznaje się ją za nienormalną — a zatem za przedmiot psychiatrii — wówczas, gdy jest o nadmiernym natężeniu i czasie trwania, albo gdy pojawia się w okolicznościach, które wedle zdrowego rozsądku jej nie uzasadniają.

Podobnie jak psychologia i psychiatria wyjaśniają różnicę między melancholią a depresją, Tomatis — wychodząc z obserwacji klinicznych przeprowadzonych na tysiącach pacjentów — szkicuje opis obu zaburzeń z perspektywy audio-psycho-fonologicznej.

Depresja, dla Tomatisa, charakteryzuje się:

brakiem energii;
głosem bez modulacji;
wycofaniem się z częstotliwości języka na rzecz częstotliwości niskich, pobudzających przedsionek (ciało);
ubóstwem myśli;
zaabsorbowaniem ciałem i hipochondrycznymi obawami;
pustą myślą;
wycofaniem społecznym;
złą postawą;
trudnościami koncentracji;
nadmiernym zainwestowaniem w seksualność.

Melancholia natomiast charakteryzuje się dla Tomatisa:

nadmiarem energii;
głosem wysokim;
wycofaniem się ze strefy języka na rzecz wyobraźni;
myślą urojeniową;
przewagą myśli oderwanej od ciała: urojenie;
nieobecnością ciała;
trudnościami koncentracji;
wycofaniem się z seksualności.

Wyjaśnienie depresji u Tomatisa nie jest dalekie od klasycznego. Według niego osoba w depresji jest niedowiarkiem języka: omija go, nieustannie odpowiada „tak, ale" i „ja". Osoba w depresji jest „głucha" w tym sensie, że nie ma już wystarczającego naładowania korowego, by zrelatywizować to wszystko, co znajduje się we wzgórzu. Jest w sytuacji kogoś, kto ma zanieczyszczone rezerwy uczuciowe i — nie mogąc już z tego źródła czerpać — pozostaje bez energii do życia i działania.

Badania przeprowadzone na Wydziale Psychologii Uniwersytetu w Potchefstroom w Transwalu wykazały, że metoda Tomatisa może być cennym wsparciem w przypadkach depresji. W szczególności badanie Botesa nad trójką pacjentów z depresją wykazało po seansach audio-psycho-fonologii wyższy wynik na Skali Inteligencji S.A. Wechslera, ograniczenie depresji oraz ogólną poprawę stanu psychicznego.

Bibliografia:

Wynand F. Du Plessis, Pieter E. Van Jaarsveld, Audio-Psycho-Phonology: A Comparative Outcome Study on Anxious Primary School Pupils, South African Journal of Psychology, 1988, vol. 18, nr 4, s. 144–151.
Wynand F. Du Plessis, Pieter E. Van Jaarsveld, Audio-Psycho-Phonology at Potchefstroom: A Review, South African Journal of Psychology, 1988, vol. 18, nr 4, s. 136–143.
Alfred Tomatis, Neuf mois au paradis. Histoires de la vie prénatale, 1989.

Tekst oryginalny: Concetto Campo, opublikowany w tomatis.it. Tłumaczenie polskie z wersji francuskiej.