Dlaczego Mozart? Muzyka, która uzdrawia

Tomatis stosował muzykę Mozarta w swoich terapiach. Dlaczego właśnie ten kompozytor wywiera tak silne efekty?

Dlaczego Mozart?

Dlaczego Mozart? „Geniusz bez precedensu, już od życia prenatalnego, poprzez szczęśliwą ciążę matki — cały przesiąknięty muzyką — zakodował swój układ nerwowy na rytmach fizjologicznych prawdziwych, uniwersalnych, można by rzec — kosmicznych." Alfred Tomatis

W tym cytacie zawarte jest wszystko! Muzyka dotyka całej naszej istoty — dobroczynnie lub destrukcyjnie — we wszystkich jej wymiarach: cielesnym, mentalnym i emocjonalnym. Niesie również wymiar transcendentalny, który ujawnia człowiekowi jego godność. Transcendencja przechodzi przez pojęcie harmonii. Harmonijne jest to, co podlega naturalnym prawom wszechświata, którym podlega też nasze ciało. Grecy opisali te prawa — zasady identyczne dla wszystkich form sztuki i dla nauk ścisłych. Aż do XIX wieku nauki i sztuki były ściśle powiązane. Piękno nie jest kwestią osobistego gustu („Ja lubię"). Odpowiada raczej obiektywnym kryteriom niosącym życie. Dysharmoniczne — które powinno wydawać się „brzydkie" — jest z natury śmiercionośne. Tę rzeczywistość udowodniono w licznych eksperymentach mierzących wpływ muzyki na rośliny.

Na przykład eksperyment Dorothy Retallack, która porównała wzrost ziaren różnych roślin pod wpływem trzech typów muzyki przez trzy tygodnie. Grupa kontrolna rosła w ciszy. Wyniki są wymowne. Rośliny wystawione na muzykę rockową (zespół Led Zeppelin) ledwo wyrosły albo umarły. Te wystawione na muzykę nowoczesną (atonalną) wyrosły, przechylone o 15 stopni od głośników, a ich korzenie były o połowę mniejsze niż w ciszy. Te zaś, które „słuchały" muzyki klasycznej barokowej, urosły średnio o 5 cm więcej i przechylały się ku muzyce! Muzykę analizuje się na trzech płaszczyznach: rytm, melodia i harmonia. Nieco upraszczając, każdy aspekt odpowiada jednemu z trzech pięter mózgu opisanych przez Dra Paula McLeana. Według jego teorii, ludzki mózg składałby się z trzech mózgów, z których każdy nakłada się na poprzedni jak rosyjskie matrioszki: gadzi, limbiczny i neokora. • Rytm bardziej wiąże się z mózgiem gadzim, odpowiedzialnym za zachowania pierwotne zapewniające nasze potrzeby podstawowe. Wielkim receptorem zmysłowym rytmu jest przedsionek, który trzyma pod kontrolą ruchy i postawę. Wyjaśniliśmy, jak ruchy są odbierane dzięki przemieszczaniu się płynów ucha wewnętrznego. Podobnie elementy rytmiczne muzyki wywołują procesy przyspieszania płynów ucha, które same wywołują ruchy ciała. Dr Tomatis wyjaśnia: „Taniec jest cielesnym odbiciem samego tańca płynów, podobnie jak ten ostatni jest wynikiem integracji

ruchów ciała". Wreszcie rytm ma bezpośredni wpływ na nasze rytmy fizjologiczne: bicia serca, oddech, ciśnienie krwi… Na przykład słuchanie muzyki o bardzo szybkim rytmie powoduje przyspieszenie tętna i oddychania. W konsekwencji niespójne i dysharmoniczne tempa mogą głęboko zaburzać nasz schemat i równowagę cielesną. • Linia melodyczna i wybór akordów zwracają się głównie do mózgu limbicznego — siedziby emocji. Układ limbiczny odgrywa też ważną rolę w naszym funkcjonowaniu, działając na odżywianie, sen, chodzenie, temperaturę ciała, równowagi chemiczne, tętno, ciśnienie tętnicze, hormony i aktywność seksualną. Jest też ośrodkiem przyjemności, głodu, pragnienia, agresji i gniewu. Wreszcie przyczynia się do rozwoju naszej wiedzy i odgrywa zasadniczą rolę w przekazywaniu odebranych informacji do pamięci. Receptorem zmysłowym jest część ślimakowa ucha. Melodia wyzwala w nas całą paletę emocji, która niekiedy odsyła nas do własnych przeszłych doświadczeń — szczęśliwych i bolesnych. Muzykę bardzo piękną, ale bardzo melancholijną — jak Chopin — należy słuchać z wielką ostrożnością, jeśli ma się tendencje depresyjne: można pogrążyć się jeszcze głębiej w emocjach. Musimy więc baczyć na swoje wybory: to, co od razu nas przyciąga, niekoniecznie jest tym, co nam wyjdzie na dobre! • Harmonia, w muzycznym sensie tego słowa, odpowiada matematycznemu i logicznemu aspektowi muzyki. Ten wymiar stymuluje neokorę — naszą zdolność

intelektualną, rozumowanie logiczne i mowę. W neokorze znajdują się też procesy obsługujące fizyczne postrzeganie — zmysły i kontrolę motoryczną. Ponieważ muzyka wpływa na samą naszą zdolność