Ucho i życie (1977) — droga pewnych badań, we współpracy z Alainem Gerberem

Pierwsza autobiograficzna książka Alfreda Tomatisa, wydana w Éditions Robert Laffont (kolekcja „Réponses") w 1977 roku, napisana we współpracy z dziennikarzem i pisarzem Alainem Gerberem. Z podtytułem Droga pewnych badań nad słuchem, językiem i komunikacją, dzieło opowiada — w osobistej i przystępnej narracji — naukową i ludzką drogę badacza, który przewrócił klasyczną koncepcję ucha. Szeroka publiczność odkrywa tu, w klarownym języku, intelektualną przygodę audio-psycho-fonologii.

„— Niepotrzebne się nim zajmować: jest martwy. Takie były pierwsze słowa, jakie usłyszało moje ucho, choć ich nie zrozumiało, gdy opuszczałem łono mojej matki." — Rozdział I — Para żółtych butów

Prezentacja

Gdy w 1977 roku ukazuje się L’Oreille et la vie, Alfred Tomatis ma sześćdziesiąt sześć lat, ponad trzydzieści lat praktyki, setki tysięcy leczonych pacjentów oraz międzynarodową sieć ośrodków APP w pełnym rozkwicie. Nadszedł dla niego czas, by opowiedzieć — już nie z naukowego, lecz z ludzkiego punktu widzenia — drogę, która zaprowadziła go od klasycznej laryngologii ku ufundowaniu radykalnie nowej dyscypliny.

Opowieść, prowadzona w komplicytności z Alainem Gerberem — tym samym Alainem Gerberem, który w SON Magazine przeprowadził słynne wywiady 1972–1977 publikowane na tej stronie — przeplata biograficzne anegdoty, kliniczne opisy, przystępne wykłady naukowe i filozoficzne uniesienia. Przedwczesne narodziny Tomatisa, głos jego ojca, śpiewaka operowego, lata w Arsenałach Aéronautique, spotkanie z Marią Callas, Romy Schneider, Gérardem Depardieu, Henri Hartungiem — wszystko to splata się w płynnej narracji, która czyni namacalnymi najbardziej abstrakcyjne pojęcia.

Dzieło wykracza poza ramy zwykłego świadectwa: w miarę jak Tomatis posuwa się w opowieści, ujawnia wewnętrzną ewolucję badacza odkrywającego krok po kroku, że nauka o uchu prowadzi do nauki o istocie. Ostatni rozdział, który zostanie przypieczętowany w wydaniu zrewidowanym z 1990 roku, otwarcie podejmie wymiar duchowy: „Wszelkie poszukiwanie, wszelkie badanie, choćby najbardziej naukowe, ma wartość tylko wtedy, gdy prowadzi do tego, co boskie".

Spis treści

Droga rozwija się w wielkich autobiograficznych rozdziałach:

• Para żółtych butów — przedwczesne narodziny, ratująca babka, dzieciństwo.
• Głos ojca — dzieciństwo w uniwersum opery, objawienie śpiewu.
• Aéronautique i głuchota zawodowa — pierwsze obserwacje, które doprowadzą do Effet Tomatis.
• Maria Callas i odzyskane głosy — reedukacja wielkich śpiewaków.
• Oreille Électronique — narodziny i doskonalenie aparatu.
• Test słuchania, audio-psycho-fonologia — formalizacja dyscypliny.
• Ku antropologii słuchania — ucho jako droga istoty.

Miejsce w dziele

L’Oreille et la vie to książka, która zaznajomiła Tomatisa z szeroką francuskojęzyczną publicznością. Tam, gdzie Vers l’écoute humaine (1974) wymaga od czytelnika naukowego przygotowania, ta autobiograficzna opowieść otwiera dzieło wszystkim wykształconym czytelnikom. Stanie się drzwiami wejściowymi — dla tysięcy przyszłych praktyków APP — ku reszcie dzieła Tomatisa. Nowe wydanie z 1990 roku przejmuje tekst oryginalny, dopełniając go końcowym rozdziałem o duchowym wymiarze badań.

Istota

Lektura niezbędna dla każdego, kto chce odkryć człowieka Alfreda Tomatisa za uczonym: jego źródła, wątpliwości, walki, zachwyty, spotkania. Opowieść powściągliwa i zarazem mocna — godna polecenia każdemu ciekawemu nauk humanistycznych, każdemu rodzicowi dziecka z trudnościami komunikacji, każdemu śpiewakowi, każdemu muzykowi — a szerzej każdemu, kto zastanawia się nad sekretnymi więziami łączącymi ucho z życiem.

Jak nabyć dzieło

Dzieło można znaleźć:

• w księgarniach ogólnych lub specjalistycznych w naukach humanistycznych;
• w sklepach internetowych (Amazon, FNAC, Decitre, Place des Libraires itp.) w wydaniach używanych lub wznowieniach;
• w bibliotekach miejskich lub uniwersyteckich (katalog Sudoc, BnF);
• w Éditions Besson utrzymujących w obiegu kilka dzieł Alfreda Tomatisa.

---

Referencja: A. A. Tomatis, L’Oreille et la vie — Itinéraire d’une recherche sur l’audition, la langue et la communication, dzieło wykonane we współpracy z Alainem Gerberem, Paryż, Éditions Robert Laffont, kolekcja „Réponses", 1. wydanie 1977, nowe wydanie zrewidowane 1990, 186 stron.