Ucho i głos (1987) — śpiewa się uchem
Wielka książka Alfreda Tomatisa o śpiewie i głosie, opublikowana w Éditions Robert Laffont w 1987 roku i dedykowana pamięci ojca, barytona Umberto Tomatisa. Ponad czterdzieści lat badań nad Effet Tomatis — prawem mówiącym, że „krtań emituje tylko harmoniczne, jakie ucho może usłyszeć" — znajduje tu najbardziej przystępne i kompletne ujęcie. Do oddania w ręce każdego śpiewaka, profesora śpiewu, logopedy i miłośnika sztuki lirycznej.
„Śpiewa się uchem." — Konkluzja (aksjomat dzieła)
Prezentacja
Czterdzieści lat po pierwszym wystąpieniu o Effet Tomatis w Akademii Narodowej Medycyny (1957), Alfred Tomatis powraca do tematu, od którego wszystko się zaczęło: głos. Lecz tym razem nie zwraca się już tylko do lekarzy lub naukowców — pisze do śpiewaków, pedagogów śpiewu, kulturalnych miłośników. Książka dedykowana jest jego ojcu, barytonowi Opery Paryskiej, który był pierwszym pacjentem, na którym młody laryngolog Tomatis testował w latach 40. swoje kliniczne intuicje.
Dzieło stopniowo rozwija powiązania między uchem a głosem: dlaczego śpiewak liryczny nagle traci głos po wielkim sukcesie? Dlaczego głos się odzyskuje, gdy przeregulujemy słuch tego śpiewaka? Jak Oreille Électronique pozwala śpiewakowi odzyskać harmoniczną kontrolę nad własną emisją? Jak wyjaśnić pozorne „martwe głosy" Marii Callas, Mado Robin, Lily Pons i wielu innych — i jak je wskrzeszamy słuchaniem?
Tomatis porusza również tematy bardziej nieoczekiwane: głos w teatrze mówionym (Romy Schneider, Gérard Depardieu), głos w nauce języków obcych, „narodowe zabarwienie" głosów (francuska nosówka, rozległe pasmo rosyjskie, włoski atak) oraz imperatywy śpiewu, które w każdej tradycji wokalnej znajdują historyczny i kulturowy wyraz.
Spis treści
- Mojemu ojcu — długa dedykacja, hołd dla barytona Umberto Tomatisa i narodziny powołania.
- Moje początki w teatrze — dzieciństwo w uniwersum opery paryskiej.
- Słowa o słuchaniu — audio-fizjologiczne fundamenty.
- Imperatywy śpiewu — anatomia, postawa, oddech, atak, podpora — widziane z perspektywy ucha.
- Głos mówiony — teatr, wykład, kino.
- Pedagogika słuchania dla śpiewaka — Oreille Électronique, ćwiczenia, odblokowywania.
- Konkluzja — wielka synteza: „śpiewa się uchem".
Miejsce w dziele
Tomatis pisał tę książkę czterdzieści lat. „Czterdzieści lat — wiadomo — to minimum, by idea zaszczepiona przez dwadzieścia lat w intymności badacza zaczęła zyskiwać zwolenników" — pisze w konkluzji. To dzieło, w którym Effet Tomatis, sformułowany po raz pierwszy w Akademii Narodowej Medycyny w 1957 roku, kończy swoją publiczną trajektorię: staje się książką popularną, do której odwołują się wszyscy pedagodzy śpiewu interesujący się metodą Tomatisa.
Istota
Lektura obowiązkowa dla każdego praktyka śpiewu: profesorów, śpiewaków amatorów, lirycznych, pop, jazz, chórzystów; lecz także dla aktorów, wykładowców, nauczycieli zmagających się ze zmęczeniem głosowym. Tomatis pokazuje na przykładach klinicznych, że większość zaburzeń głosu jest w istocie zaburzeniami słuchania — i że królewska droga reedukacji prowadzi przez reedukację słuchową. Do umieszczenia obok L’Oreille et la vie (1977), które otwierało biograficzny dyptyk.
Jak nabyć dzieło
Dzieło można znaleźć:
- w księgarniach ogólnych lub specjalistycznych w naukach humanistycznych;
- w sklepach internetowych (Amazon, FNAC, Decitre, Place des Libraires itp.) w wydaniach używanych lub wznowieniach;
- w bibliotekach miejskich lub uniwersyteckich (katalog Sudoc, BnF);
- w Éditions Besson utrzymujących w obiegu kilka dzieł Alfreda Tomatisa.
Referencja: Alfred Tomatis, L’Oreille et la voix, Paryż, Éditions Robert Laffont, 1987, 242 strony.