Trudności szkolne (1988) — porażka porażki szkolnej
Bojowe dzieło opublikowane w Éditions Ergo Press w 1988 roku, napisane we współpracy z Loïkiem Sellinem. Tomatis frontalnie atakuje kwestię porażki szkolnej, która dotyka we Francji ponad 60% uczniów klas elementarnych. Teza jest jasna: większość „dys-" wszelkiego rodzaju — dyslektyków, dysortografików, dyskalkulików — to przede wszystkim dzieci, które nie słuchają poprawnie, a reedukacja słuchowa pozwala postawić ich z powrotem na nogi w ponad 90% przypadków. Książka otwierająca oczy rodzicom, nauczycielom i terapeutom.
„Dziś moja skuteczność w leczeniu dysleksji przekracza 90%." — Wstęp — Porażka porażki szkolnej
Prezentacja
Gdy w 1988 roku ukazują się Les troubles scolaires, Tomatis ma za sobą prawie czterdzieści lat klinicznej praktyki w sprawie dysleksji. Książka otwiera się stwierdzeniem bez odwołania: francuska szkoła to ślepa uliczka. „W trzydziestoosobowej klasie szkoły elementarnej dziesięcioro dzieci radzi sobie poprawnie. Dziesięcioro innych włóczy się, kompensując. Ostatnich dziesięcioro zostaje sklasyfikowanych w kategorii »dys-« wszelkiego rodzaju". Żadna reforma nie cofnęła tej proporcji; żadna komisja ekspertów nie potrafiła jej odwrócić; podawane wyjaśnienia (warunki socjokulturowe, niedostosowanie pedagogik, poziom intelektualny, kryzys cywilizacji…) „gryzą się w ogon".
Autor proponuje inny odczyt, wykraczający poza ramy poziomych wyjaśnień: większość trudności szkolnych jest w istocie zaburzeniami słuchania. Dziecko, które nie słucha, nie uczy się — albo źle. W końcu odpada — i mechanizm wykluczenia rusza. Tej pionowej lekturze Tomatis przeciwstawia terapię: reedukację słuchową przez Oreille Électronique, której protokoły, charakterystyczne krzywe, statystyczne wyniki i międzynarodowe badania kliniczne opisuje (Barbara Wilson w North Shore University Hospital w Nowym Jorku, Byron Rourke w szpitalu w Windsor w Kanadzie, Tim Gilmor w Toronto…).
Dzieło zajmuje również stanowisko pedagogiczne, demaskując triumf metody globalnej i broniąc powrotu do prostych fundamentów: słuchać, wymawiać, kreślić, czytać na głos, zapamiętywać. Szkoła zapominająca o uchu masowo produkuje dyslektyków — twierdzi Tomatis.
Spis treści
- Porażka porażki szkolnej — bilans katastrofy, krytyka dominujących wyjaśnień.
- Szczególna adaptacja starego problemu filozoficznego — bajka o ślimaku i labiryncie.
- Próżne dyskursy o metodzie — globalna, semi-globalna, sylabowa.
- Ucho — ten zapomniany gadżet — fizjologia słuchania zastosowana do czytania i pisania.
- Ciało, które się uczy — postawa, lateralizacja, schemat cielesny i uczenie się.
- Kilka pomysłów do wbicia sobie w głowę dla zrozumienia mózgu — przystępna neurofizjologia.
- Oreille Électronique w służbie uczniom — studia kliniczne, wyniki, międzynarodowe badania.
Miejsce w dziele
Les troubles scolaires podejmuje na nowo — uaktualniając i czyniąc dostępnym dla szerokiej publiczności — temat postawiony szesnaście lat wcześniej w Education et Dyslexie (1972). Stanowi pedagogiczny pendant tomatissowskiego dzieła, do umieszczenia obok Pourquoi Mozart? (muzyczne), Nous sommes tous nés polyglottes (językowe) i Neuf mois au Paradis (prenatalne) — całość tworząca wielki fresk popularnego pisarstwa lat 1988–1991.
Istota
Do oddania w ręce każdego rodzica dziecka z trudnościami szkolnymi, każdego nauczyciela znużonego nieprzynoszącymi rezultatów kolokwiami, każdego logopedy szukającego spójnych ram teoretycznych. Tomatis przedstawia ze swoją zwykłą werwą i bardzo pewnym zmysłem diagnozy analizę, która wybija się z francuskiego krajobrazu pedagogicznego — i pozostaje, czterdzieści lat później, zaskakująco aktualna. Statystyki porażki szkolnej nie zelżały — książka zachowuje zbawienną prowokacyjną siłę.
Jak nabyć dzieło
Dzieło można znaleźć:
- w księgarniach ogólnych lub specjalistycznych w naukach humanistycznych;
- w sklepach internetowych (Amazon, FNAC, Decitre, Place des Libraires itp.) w wydaniach używanych lub wznowieniach;
- w bibliotekach miejskich lub uniwersyteckich (katalog Sudoc, BnF);
- w Éditions Besson utrzymujących w obiegu kilka dzieł Alfreda Tomatisa.
Referencja: Alfred A. Tomatis, Les troubles scolaires, we współpracy z Loïkiem Sellinem, Paryż, Éditions Ergo Press, 1988, 106 stron.