Zawroty głowy (1989) — zespół Ménière'a i prawdziwa fizjologia ucha
Krótkie, klinicznie bardzo gęste dzieło opublikowane w Éditions Ergo Press w 1989 roku, w którym Tomatis frontalnie podejmuje jedną z najbardziej tajemniczych patologii laryngologii: zespół Ménière’a. Teza uderzająca: to, co bierze się za organiczne zaburzenie równowagi, jest w istocie zaburzeniem komunikacji. Ucząc pacjentów słuchać, uwalniamy ich od zawrotów. To odkrycie prowadzi Tomatisa do gruntownego przemyślenia fizjologii ucha — które nazywa „drgającą anteną życia".
„Zawroty głowy znoszą równowagę i wywołują nieznośne szumy. Wywołane trudnością relacyjną, brakiem komunikacji z otoczeniem rodzinnym lub społecznym, lub niewerbalizowanym wewnętrznym cierpieniem — taka dolegliwość musi być przedmiotem studium znacznie wykraczającego poza ramy zwykłego zaburzenia funkcjonalnego." — Tylna okładka
Prezentacja
Zespół Ménière’a, opisany w 1861 roku, jest jedną z najbardziej niewygodnych diagnoz laryngologicznych: napady wirowych zawrotów głowy, szumów usznych, spadku słuchu, mdłości. Klasyczna medycyna wiąże go z dysbalansem płynów labiryntowych (endolymphatic hydrops), nie znając jednak dokładnie jego źródła ani nie posiadając satysfakcjonującego leczenia. Tomatis w swojej praktyce dokonuje nieoczekiwanej obserwacji: pacjenci poddani protokołowi edukacji słuchowej (Oreille Électronique, integracja filtrowanych wysokich tonów) widzą, że ich zawroty znikają.
Skąd ten efekt? Tomatis wraca do klasycznej fizjologii słuchu Békésy’ego — uwieńczonej Noblem około 1960 roku — którą uważa za niepełną. Według niego dźwięk nie atakuje ucha wewnętrznego tylko łańcuchem kosteczek; atakuje je całym układem kostnym, gdzie cała czaszka służy za rezonator. Akademickie rozróżnienie między równowagą (uchem przedsionkowym) a słyszeniem (uchem ślimakowym) jest dla Tomatisa częściowo sztuczne: to to samo ucho orkiestruje obie funkcje, a globalna jakość słuchania wyznacza posturalną stabilność.
Dzieło rozwija tę tezę w siedmiu precyzyjnych rozdziałach, splatając przypomnienia fizjologiczne, kliniczne winietki i terapeutyczne perspektywy. Tomatis nie pretenduje do leczenia wszystkich Ménière’ów, lecz otwiera nową drogę terapeutyczną, do eksplorowania uzupełniająco do klasycznych terapii.
Spis treści
- Przedmowa (s. 3)
- Wprowadzenie (s. 6)
- Jak prezentuje się Ménière? (s. 10)
- Czym jest ucho ludzkie? (s. 22)
- Jak działa ucho ludzkie? (s. 41)
- Zawrót i psychika (s. 67)
- Co czynić wobec zawrotu? (s. 77)
- Konkluzja (s. 85)
Miejsce w dziele
W produkcji tomatissowskiej Vertiges zajmuje szczególne miejsce: to książka, w której Tomatis — niemal wbrew sobie — wkracza na najbardziej sporny teren akademickiej laryngologii. Mobilizuje całą swoją medyczną ekspertyzę pochodzenia, lecz po to, by ją podporządkować swojej audio-psycho-fonologicznej perspektywie. Książka funkcjonuje jako manifest: „odwrócił człowieka na jego ucho" — głosi tylna okładka.
Istota
Polecana laryngologom, osteopatom, wyspecjalizowanym kinezyterapeutom — i oczywiście każdemu cierpiącemu na nawracające zawroty, potwierdzone Ménière czy nie. Lektura gęsta, lecz krótka (87 stron); kliniczny wkład znaczący. Dzieło opportune przypomina, że ucho ludzkie nie jest tylko organem słuchu — to drgająca antena całej komunikacji.
Jak nabyć dzieło
Dzieło można znaleźć:
- w księgarniach ogólnych lub specjalistycznych w naukach humanistycznych;
- w sklepach internetowych (Amazon, FNAC, Decitre, Place des Libraires itp.) w wydaniach używanych lub wznowieniach;
- w bibliotekach miejskich lub uniwersyteckich (katalog Sudoc, BnF);
- w Éditions Besson utrzymujących w obiegu kilka dzieł Alfreda Tomatisa.
Referencja: Alfred Tomatis, Vertiges, Paryż, Éditions Ergo Press, 1989, 87 stron.